Wanneer je acne hormonaal is, betekent dat niet dat één hormoon in overdrive gaat. Het betekent dat verschillende hormonen samen signalen sturen die je talg verhogen en je huid gevoeliger maken voor ontsteking. Het is hun onderlinge balans die bepaalt of je huid rustig blijft of onzuiver wordt.

Stel je voor dat je lichaam een huis is

Stel je even voor dat je lichaam een huis is. In dat huis wonen verschillende bewoners. Dat zijn je hormonen. Ze lopen rond, praten met elkaar, sturen berichtjes door en beïnvloeden wat er in dat huis gebeurt. En je huid? Die zit in de woonkamer. Alles wat gezegd wordt, hoort ze.

Soms is het rustig in huis. Soms wordt er wat drukker gepraat. En soms begint één bewoner heel luid te roepen. Wanneer dat gebeurt, zie jij dat niet als lawaai. Jij ziet dat als puisten op je kin of een plots onzuivere huid.

Laten we eens kijken wie er allemaal in dat huis woont.

Wat is een hormoon eigenlijk

Een hormoon is een chemische boodschapper.

Het wordt aangemaakt in een klier en reist via je bloed.
Het bindt zich aan specifieke receptoren op andere cellen om een boodschap door te geven.

Zie het als een WhatsApp bericht:bv je eierstok stuurt een bericht, maar alleen cellen met de juiste “app” kunnen dat bericht openen.

Je huid heeft zo’n app. Dus wanneer je eierstokken een bericht sturen via hormonen ( oestrogeen of progesteron ), leest je huid dat bericht  en past ze haar gedrag aan.

De luidste bewoner: androgenen

In ons huis wonen androgenen. Dat zijn hormonen zoals testosteron, DHT (dihydrotestosteron, een krachtigere vorm van testosteron) en DHEA (dehydroepiandrosteron, een voorloperhormoon waaruit andere androgenen gemaakt worden).

Ze worden aangemaakt in je eierstokken, in je bijnieren en zelfs in je huid zelf.

Ja, je huid heeft als het ware een kleine interne fabriek die zwakkere androgenen kan omzetten in sterkere vormen via een enzym zoals 5 alpha reductase.

Androgenen zijn steroïdhormonen, wat betekent dat ze gemaakt worden uit cholesterol en rechtstreeks je cellen kunnen binnengaan om daar genen aan of uit te zetten. Ze geven dus heel directe instructies.

Wanneer androgenen in het huis beginnen te roepen, zeggen ze eigenlijk één ding: maak meer talg!

Je talgklieren luisteren. Ze worden groter, produceren meer olie en de poriewand wordt sneller dik aan de binnenkant. Meer olie in combinatie met een dikkere porie maakt de kans op verstopping groter. En dat is de basis van hormonale acne, zeker van typische puisten op kin en kaaklijn.

Zelfs wanneer je bloedwaarden normaal zijn, kan je huid gevoeliger zijn voor deze signalen. Dan is het niet zo dat er meer androgenen zijn, maar dat je huid harder luistert.

De versterkers uit de keuken: insuline en IGF 1

In de keuken van het huis woont insuline. Insuline is een hormoon dat wordt aangemaakt in je alvleesklier en ervoor zorgt dat suiker uit je bloed naar je cellen kan.

Misschien heb je al gehoord van diabetes. Mensen met diabetes maken te weinig insuline aan of hun lichaam reageert er niet goed op.

Elke keer dat je eet, stijgt insuline een beetje. Maar vooral wanneer je snelle suikers of veel geraffineerde koolhydraten eet, stijgt insuline sneller en hoger.

Wanneer insuline vaak verhoogd is, gebeurt er iets interessants in huis: Het verlaagt SHBG (sex hormone binding globulin, een eiwit dat testosteron in je bloed “opvangt”). Wanneer SHBG daalt, blijft er meer vrij testosteron beschikbaar.

Daarnaast roept insuline zijn vriend IGF 1 (insulin like growth factor 1, een groeihormoon) erbij. IGF 1 is als een volumeknop in het huis.

Hij versterkt de stem van androgenen. Hij stimuleert talgklieren, verhoogt talgproductie en bevordert celgroei in je poriën. Wanneer insuline en IGF 1 chronisch verhoogd zijn – chronisch betekent langdurig, bijvoorbeeld door dagelijkse hoge suikerinname – dan wordt het androgene effect sterker. Dat is waarom de relatie tussen voeding en acne zo belangrijk is. Niet omdat suiker “direct” een puist maakt, maar omdat het de groepschat luider maakt.

De rustbrenger: oestrogeen

In een andere kamer woont oestrogeen. Oestrogeen is wat we vaak het vrouwelijke hormoon noemen.

Er bestaan verschillende vormen zoals: 

• estradiol (de belangrijkste bij jonge vrouwen
• estron
• estriol.

Estradiol is de krachtigste en meest relevante voor je cyclus en je huid.

Oestrogeen wordt vooral aangemaakt in je eierstokken. In het huis is oestrogeen degene die zegt: rustig aan. Het stimuleert collageen, verhoogt hydratatie, ondersteunt je huidbarrière en werkt ontstekingsremmend. Daarnaast verhoogt het SHBG, waardoor er minder vrij testosteron beschikbaar is.

Wanneer oestrogeen relatief sterker aanwezig is, zie je vaak meer glow, minder ontsteking en minder onzuivere huid. Oestrogeen buffert de effecten van androgenen. Het is niet zo dat androgenen verdwijnen, maar hun stem wordt zachter.

De sfeerwisselaar: progesteron

Na je eisprong komt progesteron binnen in het huis. Progesteron wordt aangemaakt in je eierstok, in kleinere hoeveelheden in je bijnieren en tijdens zwangerschap in de placenta. Ook progesteron is een steroïdhormoon.

Zijn hoofdtaak is je lichaam voorbereiden op een mogelijke zwangerschap. Maar je huid heeft ook receptoren voor progesteron.

Wanneer progesteron stijgt: 

• Kan talgproductie toenemen
• Kan het oestrogeen deels tegenwerken
• Werkt het samen met androgenen

Belangrijk is niet alleen dat progesteron stijgt, maar wat er tegelijk met oestrogeen gebeurt. Wanneer progesteron aanwezig is en oestrogeen begint te dalen, ontstaat er een moment waarop androgenen relatief sterker doorwerken. Dat is vaak het moment waarop je voelt dat je huid vetter wordt, je kin begint te trekken en je acne terugkomt.

De regisseurs boven in huis: FSH en LH

Boven in het huis, op zolder, wonen FSH (follikelstimulerend hormoon) en LH (luteïniserend hormoon). Ze worden aangemaakt in je hersenen en sturen je cyclus aan. FSH stimuleert je eierstokken om oestrogeen te maken. LH triggert je eisprong en progesteronproductie.

Ze hebben geen directe grote invloed op acne, maar ze bepalen welke bewoners in het huis actiever worden. Zij regelen als het ware het volume.

Stress en cortisol: wanneer het huis onder spanning staat

Cortisol is je stresshormoon. Chronisch gestrest betekent langdurig onder spanning staan, slecht slapen, altijd druk zijn of emotioneel belast blijven zonder echte rustmomenten.

Wanneer cortisol langdurig verhoogd is ( = chronische stress ), worden talgklieren actiever en neemt ontstekingsgevoeligheid toe. Ook kunnen bijnierandrogenen stijgen.

Het is alsof er nog iemand begint te roepen in het huis. Je huid hoort dat ook.

Welke hormonen beïnvloeden hormonale acne het meest:

• Androgenen → verhogen talgproductie
• IGF 1 → versterkt androgenen
• Insuline → verhoogt vrij testosteron
• Oestrogeen → beschermt en buffert
• Progesteron → beïnvloedt timing van verergering
• Cortisol → verhoogt ontstekingsgevoeligheid

Wat betekent hormonen in balans?

Hormonen in balans betekent niet dat iedereen stil moet zijn. Het betekent dat niemand overheerst. Dat androgenen niet schreeuwen. Dat oestrogeen nog gehoord wordt. Dat insuline en IGF 1 niet constant het volume verhogen. Dat stress niet permanent aanwezig is.

Hormonale acne betekent niet dat je lichaam niet werkt. Het betekent dat de groepschat tijdelijk luid is geworden. En als je begrijpt wie er praat, begrijp je waarom je huid reageert.

Veelgestelde vragen over hormonen en hormonale acne

Wat is hormonale acne precies?
Hormonale acne is acne die sterk beïnvloed wordt door schommelingen in androgenen, oestrogeen, progesteron, insuline en IGF 1.

Waarom krijg ik vooral puisten op kin?
De kaaklijn bevat meer androgeenreceptoren en is gevoeliger voor hormonale schommelingen.

Betekent acne dat mijn hormonen niet in balans zijn?
Niet noodzakelijk. Veel vrouwen met hormonale acne hebben normale bloedwaarden maar een verhoogde huidgevoeligheid.

Heeft voeding invloed op hormonale acne?
Ja. Hoge suikerinname kan via insuline en IGF 1 de werking van androgenen versterken.

Moet ik mijn hormonen laten testen?
Dat is vooral zinvol bij onregelmatige cyclus, haaruitval of overmatige beharing.

Auteur: Sofie Dewitte

Bronnen

• Telkkälä A et al. Etiology of Adult Female Acne – Systematic Review. Health Science Reports. 2025.

• Kanda N, Watanabe S. Regulatory roles of sex hormones in cutaneous biology. Clinics in Dermatology. 2005.

• da Rocha MAD et al. Unveiling the nuances of adult female acne: a comprehensive exploration. Int J Women’s Health. 2024.

• Marie‑Chantal et al. Hormonal imbalance and adult acne severity. Longdom Publishing. 2023 (commentary).